قيام مسلحانهء كارگران ، در مقابل ارتش فراوان و مجهز دولت ، منتهى به شكست گرديد ، و حبس و تبعيد كارگران آغاز شد . در قانون اساسى جديد ، تضييقات بيشترى عليه اكثريت تدوين كردند . آزادى بيان ، مطبوعات و انجمنها ، رسما وجود داشت ولى ، در عمل ، دولت از حقوق و آزاديهاى فردى و اجتماعى جلوگيرى مىكرد . براى رئيس جمهور حقوق و اختيارات فراوانى در نظر گرفتند ؛ از جمله او در برابر پارلمان مسؤوليتى نداشت . علاوه بر اين ، براى اينكه تودهء مردم در انتخابات دخالت مؤثرى نداشته باشند ، قيود و مقرراتى به زيان آنها تدوين كردند . با اينكه انقلابهاى 49 - 1848 در ديگر كشورهاى اروپايى نظير آلمان ، اتريش ، ايتاليا و لهستان با شكست روبرو شد ، و مردم از اين قيامها طرفى نبستند . با اينهمه ، اين نيروها بنيان روابط فئودالى را درهم ريخت . اساس حكومت سرمايه‌دارى را استحكام بخشيد و به آگاهى و تشكيل طبقهء كارگر و پرولتاريا كمك فراوان كرد و در 28 سپتامبر 1864 ، نخستين مجمع بين المللى كارگران تشكيل گرديد و متفكرين بزرگى چون ماركس و انگلس در آن شركت جستند و خطمشى طبقهء كارگر را در جهان سرمايه‌دارى مشخص نمودند . شركت‌كنندگان اين مجمع دريافتند كه در سايهء مبارزات سياسى و اقتصادى ممكن است كه موفقيتهاى نسبى نصيب طبقهء كارگر شود . ولى توفيق واقعى و حقيقى موقعى نصيب كارگران و ديگر زحمتكشان خواهد شد كه حكومت به دست طبقهء كارگر بيفتد و بهره‌كشى و استثمار انسانى از انسانهاى ديگر به كلى برافتد . با اين حال ، انترناسيونال به پيروان خود تأكيد مىكرد كه در حفظ آزاديهاى دموكراتيك بكوشند ؛ زيرا در اين راه نيز ممكن است طبقهء كارگر ، بدون جنگ و خونريزى ، قدرت را بدست گيرد . در همين ايام ، در اثر سوءسياست دولت ، و مبارزات زحمتكشان ، طبقهء كارگر براى نخستين‌بار ، به حكومت رسيد . كمون پاريس پس از پايان انتخابات زمامداران جديد ، كه مظهر تمايلات و خواستهاى طبقات محروم بودند ، سازمان دولتى بورژوايى و دستگاه پليس را برانداختند . كميته‌ها جاى وزارتخانه‌ها را گرفت و گاردهاى ملى ، بجاى ارتش عهده‌دار حفظ نظم عمومى شدند . كمون در دوران كوتاه قدرت خود ، به نفع طبقات محروم ، قدمهايى برداشت . ولى ارتجاع فرانسه ، كه از زمامدارى طبقهء كارگر بيم داشت ، در ورساى به تجهيز قوا پرداخت و به سركردگى « تىير » حمله را آغاز كرد ، و سرانجام در 28 مه 1871 ، كمون سقوط كرد ، اشتباهات فراوان و گوناگون رهبران كمون درس عبرتى براى انقلابيون سراسر جهان بود كه بحث در جزئيات آن از حوصلهء اين كتاب خارج است . « 1 » تلاش سوسياليسم در راه كسب قدرت : سوسياليستها از سال 1840 ببعد ، براى بدست

--> ( 1 ) . ر ك : الف ) تاريخ اقتصادى و اجتماعى انگلستان پيشين . ص 123 - 120 . ب ) ميتروپواسكى و ديگران ، زمينهء تكامل اجتماعى ، ج 2 . ترجمهء كامرانى / مينوخرد ( قبل از انتشار ) . ج ) جغرافياى اقتصادى جهان ، پيشين . ص 188 ببعد .